Meistararéttindi og erlend starfsréttindi

Iðnnám er ein af grunnstoðum íslensks atvinnulífs. Til að öðlast meistararéttindi í pípulögnum þarf að ljúka faglegu námi og starfsþjálfun, standast sveinspróf og síðan meistaranám.

Við pípulagningameistarar þekkjum vel þá leið sem þarf að fara til að verða löggiltur iðnmeistari og þá faglegu og lagalegu ábyrgð sem meistararéttindum fylgir.

Meistararéttindi eru ekki aðeins prófskírteini. Þau eiga að vera staðfesting á ákveðinni menntun, hæfni og faglegri ábyrgð.

Hvað þarf til að öðlast meistararéttindi?

Fyrst þarf að ljúka námi í faginu og starfsþjálfun, standast sveinspróf og síðan meistaranám fyrir þá sem vilja öðlast meistararéttindi.

Með meistararéttindum fylgir meðal annars heimild til að reka fyrirtæki í lögverndaðri iðngrein og taka iðnnema á námssamning.

Iðnmeistari ber bæði faglega og lagalega ábyrgð á störfum sínum. Hann þarf að þekkja lög, reglugerðir og staðla, geta tekið að sér úttektarskyld verkefni og bera ábyrgð á verkum sem geta haft bein áhrif á öryggi, eignir og fjárhag fólks.

Þess vegna skiptir máli hvað liggur að baki réttindunum.

Viðurkenning erlendra starfsréttinda

Íslenskur vinnumarkaður er orðinn alþjóðlegri en áður og sífellt oftar þarf að meta nám, starfsreynslu og starfsréttindi sem aflað hefur verið erlendis.

Þegar óskað er eftir viðurkenningu erlendra starfsréttinda hér á landi þarf matið að byggja á þeim kröfum sem gerðar eru til þeirra sem afla sér sambærilegra réttinda á Íslandi.

Erlend prófskírteini eða önnur gögn geta ekki ein og sér ráðið niðurstöðunni. Skoða þarf hvað liggur að baki þeim, meðal annars lengd og inntak náms, starfsþjálfun og þær kröfur sem gerðar voru til að öðlast réttindin.

Grundvallarreglan á að vera einföld:

Sambærileg starfsréttindi þurfa að byggjast á sambærilegri menntun og hæfni.

Það er sú regla sem þeir sem meta menntun og veita starfsréttindi þurfa að standa vörð um.

Annað væri erfitt að útskýra fyrir þeim sem fara íslensku leiðina. Iðnnemi sem ver árum í nám, starfsþjálfun, sveinspróf og síðar meistaranám á að geta treyst því að sömu réttindi séu ekki veitt eftir leið sem er verulega styttri eða með minna faglegt innihald án þess að sá munur sé metinn.

Sé erlent nám sambærilegt á það að vera viðurkennt sem slíkt. Sé hins vegar verulegur munur á menntun eða hæfni þarf að meta þann mun faglega og ákveða hvað þurfi til að brúa bilið.

Þess er meðal annars getið í reglugerð nr. 585/2011, þar sem fjallað er um uppbótarráðstafanir þegar munur er á þeirri menntun sem umsækjandi hefur og þeim kröfum sem gerðar eru hér á landi.

Hlutverk fagaðila við mat á starfsréttindum

Í 2. gr. laga um handiðnað segir:

„[Sýslumenn] skulu staðfesta réttmæti gagna um starf og starfsþjálfun eftir að viðkomandi félagi iðnaðarmanna, m.a. landssamtökum meistara og sveina, hefur verið gefinn kostur á að segja álit sitt.“

Það er mikilvægt ákvæði.

Fagaðilar þekkja námið, þær kröfur sem gerðar eru í starfinu og þá hæfni og ábyrgð sem fylgir réttindunum.

Þess vegna skiptir máli að faglegt mat sé raunverulegur hluti af ferlinu þegar erlendar menntunar- og starfsréttindi eru borin saman við íslensk meistararéttindi.

Meistararéttindi eiga að standa fyrir ákveðna hæfni

Félag pípulagningameistara hefur lengi lagt áherslu á menntun, fagmennsku og gæði. Það er ekki aðeins hagsmunamál þeirra sem þegar hafa meistarabréf í höndunum.

Þetta varðar líka iðnnemann sem leggur á sig margra ára nám til að afla sér réttinda.

Þetta varðar fyrirtæki sem þurfa að geta treyst því að starfsréttindi segi eitthvað raunverulegt um menntun og hæfni.

Og þetta varðar neytendur.

Þegar einstaklingur eða fyrirtæki ræður löggiltan pípulagningameistara eða annan iðnmeistara á að vera hægt að treysta því að réttindin standi fyrir ákveðna menntun, þekkingu og faglega ábyrgð.

Mistök í pípulögnum geta verið kostnaðarsöm og afleiðingarnar koma stundum ekki í ljós fyrr en löngu eftir að verki lýkur. Þá er það oft húseigandinn eða annar verkkaupi sem situr uppi með tjónið.

Þess vegna er mikilvægt að sömu grunnkröfur gildi um alla sem fá sambærileg starfsréttindi á Íslandi.

Félag pípulagningameistara mun áfram standa vörð um íslenskt iðnnám, meistararéttindi og þá einföldu reglu að sambærileg réttindi eigi að byggjast á sambærilegum kröfum, óháð því í hvaða landi námið fór fram.